7 maja 2025 roku sieć Ethereum przeszła kolejną istotną aktualizację, znaną jako Pectra. Stanowi ona połączenie wcześniej planowanych ulepszeń warstwy wykonawczej (Execution Layer – EL), określanych jako „Prague”, oraz warstwy konsensusu (Consensus Layer – CL), znanych pod nazwą „Electra”. Wdrożenie Pectra to następny krok w ciągłym procesie doskonalenia sieci, mający na celu zwiększenie jej wydajności, użyteczności oraz przygotowanie na przyszłe wyzwania. Poniżej znajduje się szczegółowa analiza kluczowych Propozycji Ulepszeń Ethereum (EIP), które weszły w życie wraz z tą aktualizacją.
Szczegółowy Przegląd EIP Wdrożonych w Ramach Pectra
Aktualizacja Pectra wprowadziła szereg EIP, z których każdy odgrywa specyficzną rolę w usprawnianiu różnych aspektów sieci Ethereum.
Ulepszenia Dotyczące Kont Użytkowników i Abstrakcji Konta
- EIP-7702: Ustawienie kodu konta dla EOA (Set EOA account code)
- Wprowadzone zmiany: Ten EIP umożliwia kontom należącym zewnętrznie (EOA), czyli standardowym portfelom Ethereum, tymczasowe działanie na wzór kont smart kontraktów (SCA) w kontekście pojedynczej transakcji. Pozwala to na dołączenie do transakcji wykonywalnego kodu, który definiuje niestandardową logikę walidacji wyłącznie na czas jej przetwarzania.
- Rozwiązany problem: Przed wprowadzeniem EIP-7702, konta EOA były ograniczone w swoich możliwościach. Funkcje takie jak grupowanie transakcji, sponsorowanie opłat transakcyjnych (gas sponsorship) przez strony trzecie, czy zaawansowane mechanizmy odzyskiwania dostępu do konta, były dostępne głównie dla pełnoprawnych kont smart kontraktów, co często wymagało od użytkowników migracji lub korzystania ze skomplikowanych rozwiązań.
- Korzyści i wpływ: EIP-7702 znacząco poprawia doświadczenie użytkownika (UX) portfeli. Umożliwia EOA korzystanie z zalet abstrakcji konta bez konieczności trwałej zmiany typu konta. Użytkownicy mogą teraz łatwiej korzystać z funkcji takich jak transakcje wielokrotne (multicall) czy delegowanie uprawnień do wykonywania określonych operacji. To istotny krok w kierunku zatarcia sztywnej granicy między EOA a SCA, zwiększając elastyczność i dostępność zaawansowanych funkcji dla szerszego grona użytkowników.
Optymalizacje w Obszarze Stakingu i Wydajności Walidatorów
- EIP-7251: Zwiększenie MAX_EFFECTIVE_BALANCE
- Wprowadzone zmiany: EIP-7251 podnosi maksymalny efektywny bilans ETH, jaki może być stakowany przez pojedynczego walidatora, z dotychczasowych 32 ETH do 2048 ETH.
- Rozwiązany problem: Limit 32 ETH na walidatora, obowiązujący od początku istnienia Beacon Chain, doprowadził do znacznego wzrostu całkowitej liczby aktywnych walidatorów w sieci. Taka fragmentacja, choć korzystna dla decentralizacji, generowała rosnące obciążenie komunikacyjne w warstwie konsensusu i zwiększała wymagania sprzętowe dla osób uruchamiających węzły.
- Korzyści i wpływ: Umożliwienie walidatorom zarządzania większymi stawkami (do 2048 ETH) bez konieczności tworzenia wielu odrębnych instancji walidatorskich ma na celu zmniejszenie całkowitej liczby walidatorów w sieci. To z kolei powinno przełożyć się na usprawnienie procesu propagacji informacji, produkcji i finalizacji bloków, co korzystnie wpłynie na ogólną wydajność i stabilność sieci Ethereum. Zmniejsza to również presję na infrastrukturę sieciową.
- EIP-7002: Wyjścia z walidacji inicjowane przez warstwę wykonawczą (Execution layer triggerable exits)
- Wprowadzone zmiany: Ten EIP wprowadza możliwość inicjowania procesu wyjścia walidatora z sieci (zakończenia stakowania) bezpośrednio z poziomu warstwy wykonawczej.
- Rozwiązany problem: Wcześniej proces wyjścia walidatora mógł być zainicjowany wyłącznie poprzez operacje w warstwie konsensusu. Ograniczało to elastyczność i uniemożliwiało tworzenie zautomatyzowanych lub sterowanych przez smart kontrakty strategii zarządzania stakowanymi środkami, na przykład w ramach zaawansowanych pul stakingowych czy zdecentralizowanych protokołów.
- Korzyści i wpływ: EIP-7002 dodaje nowy wymiar programowalności do ekosystemu stakingowego. Staking poole, protokoły płynnego stakingu (liquid staking) i inne zautomatyzowane systemy mogą teraz efektywniej zarządzać cyklem życia walidatorów, w tym ich wyjściem z sieci, w oparciu o logikę zaimplementowaną w smart kontraktach. Zwiększa to kompozycyjność i otwiera drogę dla bardziej zaawansowanych usług i strategii stakingowych.
- EIP-6110: Dostarczanie depozytów walidatorów w łańcuchu (Supply validator deposits on chain)
- Wprowadzone zmiany: EIP-6110 usprawnia proces dołączania nowych walidatorów poprzez obsługę ich depozytów (stawek ETH) bezpośrednio w warstwie wykonawczej.
- Rozwiązany problem: Dotychczasowy mechanizm przekazywania depozytów walidatorów opierał się na komunikacji między warstwą wykonawczą a warstwą konsensusu, co mogło wprowadzać pewne opóźnienia i złożoność. Proces ten nie był w pełni transparentny z perspektywy warstwy wykonawczej.
- Korzyści i wpływ: Przeniesienie obsługi depozytów do warstwy wykonawczej czyni proces onboardingu nowych walidatorów bardziej przejrzystym, przewidywalnym i zintegrowanym z resztą operacji na tej warstwie. Wzmacnia to spójność i solidność ekosystemu stakingowego oraz wspiera dążenie do wyraźniejszego rozgraniczenia odpowiedzialności między warstwą wykonawczą (EL) a warstwą konsensusu (CL).
Rozwój Skalowalności i Wsparcia dla Rozwiązań Warstwy Drugiej (L2)
- EIP-7691: Zwiększenie przepustowości blobów (Blob throughput increase)
- Wprowadzone zmiany: Ten EIP podnosi docelową liczbę blobów danych (wprowadzonych przez EIP-4844 w aktualizacji Dencun) na blok z 3 do 6, oraz maksymalną liczbę blobów z 6 do 9.
- Rozwiązany problem: Bloby są kluczowym elementem strategii skalowania Ethereum poprzez rozwiązania warstwy drugiej (L2), oferując tańszą przestrzeń do publikacji danych transakcyjnych rollupów. Wraz z rosnącym wykorzystaniem L2, początkowa pojemność blobów mogłaby stać się ograniczeniem.
- Korzyści i wpływ: Podwojenie oczekiwanej przepustowości dla blobów bezpośrednio przekłada się na większą dostępność taniej przestrzeni danych dla rollupów. Skutkuje to dalszym potencjalnym obniżeniem opłat transakcyjnych na warstwach drugich, czyniąc je bardziej konkurencyjnymi i dostępnymi. Jest to bezpośrednia korzyść dla użytkowników korzystających z rozwiązań L2 i ważny krok w kierunku poprawy skalowalności całego ekosystemu Ethereum.
- EIP-7623: Zwiększenie kosztu calldata (Increase calldata cost)
- Wprowadzone zmiany: EIP-7623 podnosi koszt gazu związany z wykorzystaniem calldata – tradycyjnego sposobu dołączania danych do transakcji.
- Rozwiązany problem: Pomimo wprowadzenia blobów jako bardziej efektywnej kosztowo metody publikacji danych przez L2, część rollupów mogłaby nadal korzystać z calldata z powodu istniejącej infrastruktury lub innych czynników. Calldata jest jednak mniej zoptymalizowana dla potrzeb L2 i konkuruje o przestrzeń blokową z innymi transakcjami.
- Korzyści i wpływ: Poprzez zwiększenie kosztu calldata, EIP ten ma na celu silniejsze zachęcenie deweloperów rozwiązań L2 do pełnego przejścia na wykorzystanie nowej infrastruktury blobów. Skierowanie danych L2 do dedykowanej przestrzeni blobów nie tylko obniża koszty dla użytkowników L2, ale także przyczynia się do bardziej efektywnego wykorzystania zasobów warstwy pierwszej Ethereum, co poprawia ogólną skalowalność.
Udoskonalenia Infrastrukturalne i Kryptograficzne
- EIP-2537: Prekompilacja dla operacji na krzywej BLS12-381 (Precompile for BLS12-381 curve operations)
- Wprowadzone zmiany: EIP-2537 dodaje do Ethereum Virtual Machine (EVM) prekompilowany smart kontrakt, który umożliwia efektywne kosztowo (pod względem zużycia gazu) przeprowadzanie operacji kryptograficznych na krzywej eliptycznej BLS12-381, w szczególności weryfikację podpisów BLS.
- Rozwiązany problem: Podpisy BLS są szeroko stosowane w warstwie konsensusu Ethereum (np. do agregacji podpisów walidatorów) oraz w innych zaawansowanych zastosowaniach kryptograficznych, takich jak niektóre mosty międzyłańcuchowe. Weryfikacja tych podpisów bezpośrednio w EVM bez dedykowanej prekompilacji była dotychczas bardzo kosztowna, ograniczając ich praktyczne zastosowanie w smart kontraktach.
- Korzyści i wpływ: Wprowadzenie tej prekompilacji radykalnie obniża koszty gazu związane z weryfikacją podpisów BLS on-chain. Wzmacnia to fundamenty kryptograficzne Ethereum, czyniąc sieć bardziej wydajną i bezpieczną, zwłaszcza w kontekście mechanizmu Proof-of-Stake. Ułatwia również rozwój bardziej zaawansowanych aplikacji i protokołów polegających na kryptografii BLS, w tym usprawnienia w obszarze interoperacyjności.
- EIP-7840: Dodanie harmonogramu blobów do plików konfiguracyjnych EL (Add blob schedule to EL config files)
- Wprowadzone zmiany: Ten EIP wprowadza standardowy mechanizm do plików konfiguracyjnych klientów warstwy wykonawczej (EL) w celu zarządzania przyszłymi zmianami dotyczącymi funkcjonalności i pojemności blobów.
- Rozwiązany problem: W miarę ewolucji Ethereum i wprowadzania dalszych ulepszeń w zakresie blobów (np. w kierunku pełnego Dankshardingu), potrzebny jest spójny sposób, w jaki różne implementacje klientów EL będą obsługiwać te zmiany. Brak standaryzacji mógłby prowadzić do problemów z koordynacją i kompatybilnością.
- Korzyści i wpływ: EIP-7840 jest ważnym, choć mniej widocznym dla użytkownika końcowego, elementem infrastrukturalnym. Ułatwia on koordynację przyszłych aktualizacji związanych z blobami, czyniąc proces wdrażania zmian bardziej płynnym i mniej podatnym na błędy. Jest to kluczowe dla długoterminowej strategii skalowania Ethereum.
- EIP-7685: Ogólnego przeznaczenia żądania warstwy wykonawczej (General-purpose execution layer requests)
- Wprowadzone zmiany: EIP-7685 definiuje ustandaryzowany format dla komunikacji z warstwy wykonawczej (EL) do warstwy konsensusu (CL).
- Rozwiązany problem: Dotychczasowa komunikacja z EL do CL była często realizowana w sposób doraźny i ograniczony do konkretnych potrzeb. Brakowało ogólnego, elastycznego mechanizmu, który mógłby być wykorzystywany przez przyszłe ulepszenia wymagające bardziej złożonej wymiany danych między tymi warstwami.
- Korzyści i wpływ: Ten EIP kładzie fundament pod bardziej solidną i wszechstronną komunikację międzywarstwową. Chociaż nie wprowadza natychmiastowych zmian dla użytkowników, jest to krytyczny krok umożliwiający przyszłe innowacje, takie jak implementacja drzew Verkle (Verkle trees) czy dalsza, głębsza integracja działania warstwy wykonawczej i konsensusu.
- EIP-7549: Przeniesienie indeksu komitetu poza Atestację (Move the committee index outside Attestation)
- Wprowadzone zmiany: Ten EIP optymalizuje strukturę danych atestacji w warstwie konsensusu poprzez wydzielenie z niej indeksu komitetu walidatorów.
- Rozwiązany problem: Atestacje, czyli potwierdzenia stanu łańcucha wysyłane przez walidatorów, zawierały informacje (indeks komitetu), które mogły być oddzielone, czyniąc same atestacje większymi niż to konieczne. Zwiększało to obciążenie sieci i wymagania dotyczące przechowywania danych.
- Korzyści i wpływ: Zmiana ta prowadzi do zmniejszenia rozmiaru atestacji, co przekłada się na mniejsze zużycie przepustowości sieciowej i zasobów dyskowych przez węzły. Jest to wewnętrzna optymalizacja warstwy konsensusu, która przyczynia się do jej ogólnej wydajności i skalowalności, przygotowując ją na przyszłe potrzeby.
- EIP-2935: Zapisywanie historycznych haszy bloków w stanie (Save historical block hashes in state)
- Wprowadzone zmiany: EIP-2935 rozszerza dostępność historycznych haszy bloków dla smart kontraktów poprzez ich bezpośrednie zapisywanie w stanie blockchaina na dłuższy okres niż dotychczasowy limit 256 bloków.
- Rozwiązany problem: Ograniczony dostęp do haszy starszych bloków (tylko ostatnich 256 przez opcode BLOCKHASH) utrudniał budowę niektórych typów zdecentralizowanych aplikacji, które mogłyby potrzebować weryfikacji zdarzeń z dalszej przeszłości lub wykorzystywać te hasze do generowania losowości w sposób trustless.
- Korzyści i wpływ: Dłuższe przechowywanie haszy bloków w stanie otwiera nowe możliwości dla deweloperów. Umożliwia tworzenie bardziej zaawansowanych systemów dowodowych, bezpieczniejszych wyroczni (oracles) oraz bardziej niezawodnych mechanizmów generowania losowości on-chain. Choć zmiana ta może nie być bezpośrednio widoczna dla większości użytkowników, znacząco poszerza инструментарий dostępny dla twórców dApps.
Uczcij Aktualizację Pectra – Zdobądź Pamiątkowy POAP!
Społeczność Ethereum często celebruje ważne kamienie milowe w rozwoju sieci poprzez dystrybucję unikalnych tokenów POAP (Proof of Attendance Protocol). Z okazji wdrożenia aktualizacji Pectra, również przygotowano taką możliwość. Aby wziąć udział w tej inicjatywie i zdobyć swój pamiątkowy POAP „Pectra Mainnet Upgrade”, wystarczy wysłać co najmniej wskazaną kwotę (szczegóły dotyczące kwoty były dostępne na platformie EthStaker) na adres ENS: poap.ethstaker.eth. Zbiórka trwa do 10 maja 2025 roku, do godziny 23:59 czasu EST. Co istotne, płatności są akceptowane na wielu popularnych sieciach, w tym Arbitrum, Base, Optimism oraz oczywiście na Ethereum Mainnet. Sam token POAP był automatycznie mintowany na sieci Arbitrum One na adres portfela, z którego dokonano wpłaty, zazwyczaj w ciągu kilku minut. Proces ten nie wymagał podłączania portfela do żadnej strony – wystarczyła sama transakcja. Warto również podkreślić, że inicjatywa EthStaker jest finansowana z grantów, a wszystkie zebrane w ten sposób środki są przeznaczane na wspieranie dalszych inicjatyw związanych ze stakingiem w ekosystemie Ethereum.
Podsumowanie Wpływu Pectra
Wdrożenie aktualizacji Pectra 7 maja 2025 roku przyniosło Ethereum szereg istotnych ulepszeń. Dla użytkowników oznacza to przede wszystkim dalszy spadek kosztów transakcji na rozwiązaniach L2 oraz potencjalnie bardziej zaawansowane i przyjazne portfele dzięki możliwościom EIP-7702. Stakerzy i operatorzy węzłów zyskali narzędzia do efektywniejszego zarządzania walidatorami i stawkami, przy jednoczesnym zmniejszeniu presji na zasoby sieciowe. Deweloperzy otrzymali nowe możliwości, które mogą przełożyć się na powstanie kolejnej generacji innowacyjnych zdecentralizowanych aplikacji.
Pectra kontynuuje ewolucję Ethereum, wzmacniając jego pozycję jako wiodącej platformy dla smart kontraktów i zdecentralizowanych finansów, poprzez zwiększanie skalowalności, bezpieczeństwa i użyteczności. Każdy z wdrożonych EIP stanowi ważny element tej układanki, przyczyniając się do długoterminowego zdrowia i rozwoju sieci.