Sieć Ethereum po raz kolejny przesuwa granice swojej przepustowości. W wyniku inicjatywy walidatorów, limit gazu na blok osiągnął pułap 45 milionów, co stanowi znaczący wzrost w porównaniu z poprzednimi wartościami. Ten ruch, choć nie jest formalnym hard forkiem, jest kluczowym elementem ewolucji warstwy pierwszej (L1) i rodzi istotne pytania o równowagę między skalowalnością, decentralizacją i ekonomią sieci.
Decyzja o podniesieniu limitu gazu jest bezpośrednią odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie na przestrzeń blokową. Większy limit gazu oznacza, że w pojedynczym, 12-sekundowym slocie można zmieścić więcej transakcji i bardziej złożonych operacji na smart kontraktach. Jest to posunięcie mające na celu zwiększenie przepustowości sieci bazowej i potencjalne złagodzenie presji na wysokość opłat transakcyjnych w okresach wzmożonego ruchu.
W przeciwieństwie do fundamentalnych zmian w protokole, które wymagają hard forka, limit gazu w Ethereum jest mechanizmem elastycznym. Walidatorzy, czyli podmioty odpowiedzialne za tworzenie nowych bloków i zabezpieczanie sieci w modelu Proof-of-Stake, mają możliwość „głosowania” na preferowany przez siebie limit. Robią to poprzez konfigurację oprogramowania swojego klienta. Każdy nowo zaproponowany blok może dostosować limit gazu o maksymalnie 1/1024 (około 0,1%) w stosunku do swojego poprzednika. Gdy większość walidatorów (ważona przez ich stawkę w ETH) zaczyna sygnalizować chęć podniesienia limitu, sieć organicznie i stopniowo dąży do nowego, wyższego celu. W tym przypadku, ruch społecznościowy, określany niekiedy jako „pump the gas”, doprowadził do tego, że blisko 50% walidatorów zaczęło sygnalizować poparcie dla limitu na poziomie 45 milionów.
Ewolucja Przepustowości: Historyczna Perspektywa Limitu Gazu
Obecny pułap 45 milionów nie jest pierwszą tego typu zmianą w historii Ethereum. Sieć przechodziła przez liczne korekty limitu gazu, często w odpowiedzi na zmieniające się warunki, takie jak wzrost popularności aplikacji, ataki sieciowe czy rozwój technologiczny.
| Data | Przybliżony Limit Gazu | Kontekst i Przyczyna Zmiany |
| Lipiec/Sierpień 2015 | 5,000 -> 3,141,592 | Uruchomienie sieci (Frontier). Początkowy niski limit został szybko podniesiony, aby umożliwić podstawowe transakcje (wymagające 21,000 gazu). |
| Marzec 2016 | 4,712,388 | Wzrost w odpowiedzi na rosnące wykorzystanie sieci. |
| Wrzesień/Październik 2016 | Spadek do ~500,000 | Reakcja na ataki DoS, które wykorzystywały nisko wycenione operacje obliczeniowe do spamowania sieci. |
| Grudzień 2016 | 4,000,000 | Powrót do poprzedniego poziomu po wprowadzeniu poprawek i ustabilizowaniu sieci. |
| Grudzień 2017 | 8,000,000 | Wzrost napędzany przez boom na ICO i rosnącą aktywność na smart kontraktach. |
| Wrzesień 2019 | 10,000,000 | Zwiększenie przepustowości m.in. w odpowiedzi na migrację Tether (USDT) na blockchain Ethereum. |
| Czerwiec/Lipiec 2020 | 12,500,000 | Wzrost popularności DeFi (tzw. „DeFi Summer”) i rosnące zapotrzebowanie na przestrzeń blokową. |
| Kwiecień 2021 | 15,000,000 | Kolejna odpowiedź na utrzymujące się wysokie ceny gazu i potrzebę większej przepustowości. |
| Koniec 2021 | 30,000,000 | Znaczący skok w celu dalszego skalowania warstwy bazowej. |
| Luty 2025 | 36,000,000 | Pierwszy znaczący wzrost po przejściu na Proof-of-Stake, sygnalizujący kontynuację strategii skalowania L1. |
| Lipiec 2025 | 45,000,000 | Obecna zmiana, napędzana przez inicjatywę walidatorów, mająca na celu dalsze zwiększenie przepustowości sieci. |
Techniczne Implikacje i Kompromisy
Podniesienie limitu gazu nie jest pozbawione konsekwencji i stanowi przedmiot ożywionej debaty technicznej. Główny kompromis dotyczy relacji między przepustowością a decentralizacją.
Zalety wyższego limitu gazu:
- Większa przepustowość L1: Bezpośrednim efektem jest możliwość przetwarzania większej liczby transakcji na sekundę (TPS), co może złagodzić zatory sieciowe.
- Potencjalnie niższe opłaty: Chociaż cena gazu jest determinowana przez popyt i podaż (mechanizm EIP-1559), większa podaż przestrzeni blokowej może prowadzić do niższych średnich opłat, szczególnie w okresach dużego obciążenia.
- Nowe możliwości dla dApps: Bardziej złożone operacje, które wcześniej były niepraktyczne lub zbyt drogie z powodu limitów gazu, stają się możliwe do wykonania w ramach jednego bloku. Otwiera to drogę dla bardziej zaawansowanych aplikacji DeFi czy operacji on-chain, które wymagają większej mocy obliczeniowej.
Ryzyka i wyzwania:
- Wzrost wymagań sprzętowych dla walidatorów: Większe bloki oznaczają więcej danych do przetworzenia, zweryfikowania i przechowania. To z kolei podnosi wymagania dotyczące mocy obliczeniowej (CPU), przepustowości sieciowej i przestrzeni dyskowej dla operatorów węzłów.
- Ryzyko centralizacji: Jeśli wymagania sprzętowe staną się zbyt wysokie, mniejsi, indywidualni walidatorzy mogą zostać wypchnięci z rynku na rzecz dużych, zinstytucjonalizowanych graczy. To stanowi zagrożenie dla decentralizacji – jednej z fundamentalnych wartości Ethereum.
- Wzrost stanu sieci (State Bloat): Szybsze zapełnianie się bloków przyspiesza wzrost całego łańcucha, co utrudnia synchronizację nowych węzłów i zwiększa koszty utrzymania infrastruktury. Zwolennicy podwyżki wskazują jednak na postępy w oprogramowaniu klienckim, takie jak optymalizacje w kliencie Geth, które znacząco zmniejszyły rozmiar zarchiwizowanych węzłów, co czyni wzrost obciążenia bezpieczniejszym.
Wpływ na MEV i Kontekst EIP-4844
Dwa zaawansowane tematy, które nierozerwalnie łączą się z dyskusją o limicie gazu, to Maksymalna Wartość do Wydobycia (MEV) oraz rola niedawno wprowadzonego EIP-4844 (Proto-Danksharding).
MEV (Maximal Extractable Value) odnosi się do zysku, jaki budujący bloki (wcześniej górnicy, teraz walidatorzy lub block builders) mogą osiągnąć poprzez specyficzne porządkowanie, włączanie lub cenzurowanie transakcji w bloku. Teoretycznie, większy limit gazu może zwiększyć możliwości ekstrakcji MEV. Większa przestrzeń w bloku pozwala na tworzenie bardziej złożonych i potencjalnie bardziej dochodowych „paczek” transakcji, takich jak skomplikowane strategie arbitrażowe czy likwidacje obejmujące wiele protokołów DeFi. Może to prowadzić do zaostrzenia konkurencji między poszukiwaczami MEV i potencjalnie pogłębić dysproporcje w dochodach między walidatorami.
Z drugiej strony, podniesienie limitu gazu na warstwie wykonawczej (L1) należy postrzegać w kontekście szerszej strategii skalowania Ethereum, której głównym filarem są rozwiązania warstwy drugiej (L2) i aktualizacja Dencun z EIP-4844.
EIP-4844 (Proto-Danksharding) wprowadził nowy typ transakcji przenoszących tzw. „bloby” (Binary Large Objects). Bloby to duże pakiety danych, które są dołączane do bloków Ethereum, ale nie są bezpośrednio dostępne dla EVM (Ethereum Virtual Machine). Ich celem jest tanie udostępnianie danych dla rollupów L2. Co kluczowe, bloby posiadają własny, oddzielny rynek opłat i własny limit gazu (tzw. blob gas), niezależny od tradycyjnego limitu gazu dla warstwy wykonawczej.
Interakcja jest subtelna:
- Podniesienie limitu gazu na L1 do 45 milionów zwiększa przepustowość warstwy wykonawczej.
- EIP-4844 dostarcza dedykowaną i tanią przestrzeń na dane dla L2, która nie konkuruje o zasoby z transakcjami na L1.
Te dwa mechanizmy działają równolegle, skalując Ethereum w dwóch różnych wymiarach. Podczas gdy główna strategia opiera się na przenoszeniu aktywności użytkowników na L2, które dzięki blobom stają się znacznie tańsze, jednoczesne, ostrożne zwiększanie przepustowości L1 jest postrzegane jako pragmatyczny krok w celu poprawy wydajności całej sieci.
Podniesienie limitu gazu do 45 milionów jest zatem posunięciem taktycznym w ramach długoterminowej strategii. To dowód na elastyczność i zdolność sieci do adaptacji poprzez mechanizmy konsensusu społecznego, bez konieczności przeprowadzania hard forka dla każdej zmiany. Jest to również świadectwo ciągłego dążenia do znalezienia złotego środka – sieci, która jest wystarczająco wydajna, aby sprostać globalnemu zapotrzebowaniu, a jednocześnie na tyle zdecentralizowana, by pozostać wierną swoim pierwotnym założeniom. Dalszy rozwój sytuacji i ewentualne dążenie do jeszcze wyższych limitów, takich jak proponowane w przyszłości 60 milionów, będą uważnie obserwowane przez całą społeczność jako wskaźnik kierunku, w którym podąża Ethereum.