Raport Fidelity „Blockchains as emerging economies„, autorstwa Paula Langa (Head of Investments) i Anaïs Rachel (Research Analyst), przedstawia nowatorskie ramy analityczne do oceny blockchainów. Zamiast traktować je jak firmy technologiczne czy protokoły, Fidelity proponuje model, w którym publiczne, permissionless blockchainy, takie jak Ethereum, są analizowane jako suwerenne, wschodzące gospodarki cyfrowe.
Poniższe podsumowanie skupia się na kluczowych, technicznych aspektach tego modelu, pomijając podstawowe definicje.
Centralna Teza: Blockchain jako Cyfrowe Państwo Narodowe
Fundamentem raportu jest analogia między państwem a blockchainem. Fidelity argumentuje, że ta perspektywa pozwala na bardziej trafną ocenę fundamentalnej wartości i aktywności ekonomicznej sieci. Główne paralele to:
- Waluta (ETH): Pełni rolę suwerennej waluty bazowej, niezbędnej do uiszczania opłat transakcyjnych (gazu) i funkcjonowania gospodarki. Jest podstawową jednostką rozliczeniową wewnątrz ekosystemu.
- Aktywność Gospodarcza (PKB): Suma wartości wszystkich finalnych dóbr i usług wytworzonych w sieci jest odpowiednikiem Produktu Krajowego Brutto. Mierzy się ją poprzez analizę transakcji, od prostych transferów po skomplikowane interakcje ze smart kontraktami.
- Demografia: Liczba i aktywność unikalnych adresów (portfeli) odzwierciedla populację i siłę roboczą. Profilowanie portfeli (np. „trader”, „builder”, „L2 user”) pozwala na segmentację i zrozumienie wzorców konsumpcji.
- Inflacja: W tym modelu inflacją cenową nie jest wzrost podaży tokena, lecz koszt interakcji z siecią, czyli ceny gazu. Wysoki popyt na ograniczoną przestrzeń blokową (blockspace) prowadzi do wzrostu „inflacji”.
- Polityka Monetarna: Zmiany w podaży waluty bazowej (ETH) są sterowane przez kod, a nie przez bank centralny. Mechanizmy takie jak staking (emisja) i EIP-1559 (spalanie opłat) stanowią narzędzia tej polityki.
TABELA 3: Zrozumienie blockchainów jako gospodarek cyfrowych — wybrane cechy wspólne dla blockchainów i państw.
| Państwo | Blockchain |
| Waluta służy jako pieniądz bazowy dla płatności i usług w jego granicach oraz jednostka rozliczeniowa dla powiązanej aktywności. | Kryptowaluta służy jako pieniądz bazowy dla transakcji na blockchainie oraz jednostka rozliczeniowa dla powiązanej aktywności. |
| Aktywność ekonomiczna jest mierzona przez wartość wszystkich finalnych dóbr i usług. | Aktywność ekonomiczna jest mierzona przez wartość wszystkich transakcji zabezpieczonych na blockchainie. |
| Demografia służy do zrozumienia wzrostu konsumpcji dóbr i usług. | Profilowanie aktywnych użytkowników służy do zrozumienia wzorców transakcyjnych w różnych aplikacjach. |
| Zmiany w podaży pieniądza są kontrolowane przez banki centralne i sieć bankową. | Zmiany w podaży pieniądza są zaprogramowane w kodzie i mogą być statyczne lub dynamiczne. |
| Inflacja odzwierciedla zmiany cen towarów i usług oparte na popycie konsumpcyjnym, w ujęciu zagregowanym (np. wskaźnik CPI). | Inflacja odzwierciedla zmiany cen za wykonanie transakcji, nazywanych „gazem” (gas). |
Źródło: Fidelity Investments.
Pomiar Aktywności Gospodarczej: Ramy Analityczne w Stylu PKB
Fidelity proponuje konkretny, zdekomponowany model do obliczania „PKB” Ethereum, oparty na klasycznym wzorze ekonomicznym: PKB = Konsumpcja + Inwestycje + Wydatki Rządowe + Eksport Netto.
- Konsumpcja (Consumption):
- Podatek od sprzedaży: Opłaty bazowe (base fees) płacone przez użytkowników za transakcje.
- Opłaty za usługi: Opłaty pobierane przez aplikacje na warstwie wyżej (np. opłaty swapowe na DEX-ach).
- Wartość dodana: Minty NFT i ich późniejszy obrót na rynku wtórnym.
- Wydatki Rządowe (Government):
- Granty: Środki wydatkowane przez Fundację Ethereum na rozwój ekosystemu.
- Budżet na bezpieczeństwo: Nowo wyemitowane ETH jako nagrody dla walidatorów za zabezpieczanie sieci (odpowiednik wydatków na obronność).
- Inwestycje (Investment):
- Zmiana w stakowanych aktywach: Wartość ETH zablokowana w stakingu w celu zabezpieczenia aktywności ekonomicznej.
- Zmiana w pulach płynności: Aktywa zdeponowane w protokołach DeFi w celu zachęcania do przyszłej aktywności handlowej.
- Eksport Netto (Net Exports):
- Mosty i interoperacyjność: Całkowita wartość aktywów wyeksportowanych z Ethereum na inne sieci (minus wartość importowana).
- Stablecoiny i aktywa opakowane (wrapped assets): Wartość importowana na Ethereum (np. mintowanie USDC/wBTC).
- Nagrody DePIN: Wartość importowana natywnie na Ethereum przez zdecentralizowane sieci infrastruktury fizycznej.
Analiza Popytu i Odporności Gospodarki
Wzrost „PKB” jest napędzany przez popyt na ograniczony zasób, jakim jest blockspace. Raport podkreśla, że siła i odporność gospodarki cyfrowej zależy od dywersyfikacji źródeł tego popytu.
- Wzrost Użytkowników: Analiza 30-dniowej średniej kroczącej liczby aktywnych adresów i transakcji w całym ekosystemie Ethereum (wliczając główne L2 jak Arbitrum, Base, Polygon) pokazuje stały, długoterminowy wzrost.
- Dywersyfikacja Popytu: Analiza opłat transakcyjnych (źródło przychodów sieci) pokazuje zdywersyfikowaną strukturę gospodarki. Pod koniec 2024 roku dystrybucja wyglądała następująco:
- Finanse (DeFi): 47%
- Handel (Trade): 25%
- Sztuka i Rozrywka (Arts & Entertainment): 6%
- Inne: 22%
Taka dywersyfikacja czyni gospodarkę Ethereum bardziej odporną na szoki w pojedynczym sektorze niż gospodarka oparta na jednej aplikacji.
Polityka Monetarna w Praktyce: Studium Przypadku Dencun Upgrade
Raport wykorzystuje aktualizację Dencun (EIP-4844) jako doskonały przykład działania polityki monetarnej na blockchainie. Wprowadzenie „blobów” znacząco zwiększyło „produktywność” sieci, obniżając koszty transakcji dla warstw L2.
- Wpływ na „Inflację Cenową”: Dencun drastycznie obniżył średni koszt transakcji (Price Level), co jest odpowiednikiem deflacyjnego szoku podażowego.
- Wpływ na Podaż ETH: Ponieważ opłaty transakcyjne (w szczególności base fee, która jest spalana) spadły, mechanizm EIP-1559 zaczął spalać mniej ETH. W rezultacie, po aktualizacji, emisja netto ETH (nowe ETH dla walidatorów minus spalone ETH) wzrosła, stając się ponownie dodatnia.
To pokazuje bezpośredni, niemal natychmiastowy związek między zaprogramowaną w kodzie polityką a realnymi wskaźnikami makroekonomicznymi sieci – coś, co w tradycyjnych gospodarkach jest obarczone znacznymi opóźnieniami.
Wnioski
Framework Fidelity dostarcza analitykom i inwestorom merytorycznego, opartego na fundamentach modelu do oceny blockchainów. Przenosi on dyskusję z poziomu spekulacji cenowej na poziom analizy makroekonomicznej. Kluczowe jest zrozumienie, że wartość natywnego aktywa (ETH) jest nierozerwalnie związana ze zdrowiem i dynamiką całej gospodarki cyfrowej zbudowanej na Ethereum, a techniczne aktualizacje protokołu pełnią funkcję narzędzi polityki monetarnej.